Dinleme Sanatı
Dinleme Sanatı
Dinleme Sanatı, Dünya pek çok sesle dolu, hatta gürültülerle. Tüm bu seslerin içindeyken, her şeyi duymak mümkün olmadığı gibi her şeyi anlamak da mümkün değil. O zaman doğru şeyi doğru bir biçimde dinlemeliyiz ki yaşam bağlarımızı güçlendirip daha güçlü ve derin ilişkiler kurabilelim.
Yaşamın bu kaosunda; etkili dinleme yeteneğine sahip olan insanlar diğerlerinin önüne geçer. Çünkü bu becerileri onları yaşam sanatında ustalaştırır. Etkili dinleme nadir bulunan bir beceridir, son derece değerlidir ve iyi haber geliştirilebilir!
Etkili dinlemeye “dinleme sanatı” demeyi tercih ediyorum. Çünkü iyi bir dinleyici sadece söyleneni duymaz, bunun ötesinde bir performans icra eder. Etkili dinleyebilen yani dinleme sanatını icra eden kişi, anlama kapasitesine, empati yeteneğine ve başkalarıyla derin, anlamlı ve zengin bağlar kurma becerisine de sahiptir.
Dinleme sanatını anlayan ve etkin bir biçimde icra eden kişiler hem kişisel hem profesyonel yaşamlarında ilişki ve etkileşimlerini dönüştürebilir, anlamlı iş birlikleri kurabilir ve doyumlu bir yaşam elde edebilir.
Bu blog yazımda sana dinleme sanatını anlatacağım; iyi bir dinleyici olmanın öneminden, bunun için gerekli becerilerden ve dinleme becerilerini geliştirmek için birtakım ipuçlarından bahsedeceğim.
İyi Bir Dinleyici Olmak Neden Önemlidir?
İyi bir dinleyici olmak yaşamını bir sanatçı gibi kurgulayabilmek için gerekli olan en temel becerilerden biridir. Şimdi sana bunun neden bu kadar önemli olduğunu anlatacağım.
- Yaşama sanatı güçlü ilişkiler ister: Etkin dinleme, güçlü ilişkiler kurmak için gereklidir. Birini gerçekten dinlemek, karşındaki kişiye verdiğin değerin, dinlenilen kişiye duyulan saygının göstergesidir. Dinleyen kişi değer ve saygı gösterir; karşıdaki kişi de değer ve saygı gördüğünü hisseder. Bu etkileşim iki taraf arasındaki bağları güçlendirir ve karşılıklı güvenin inşasını sağlar. Duyulmak ve anlaşılmak çok güzeldir; destekleyici bir ortam yaratır ve insanların potansiyellerini gerçekleştirerek yaşama sanatını icra etmelerine önemli bir alan açar.
- İlişkiler güçlü iletişimle gelişir: Güçlü ve etkili bir iletişim tek yönlü değildir, çift taraflı bir akışı gerektirir. Etkili dinlemek bu akışın temelini oluşturur. Çünkü karşındakini etkili dinlediğinde ona daha etkili, ihtiyaca yönelik, kişinin duygusal durumuna uygun yanıtlar verebilir, bu doğrultuda etkileşimi ve anlamı geliştirip derinleştirebilecek güçlü sorular sorabilirsin. Konuşmalar böylelikle daha yaratıcı, daha üretken, berrak ve net olur. İlişkilerin kâbusu olan yanlış anlaşmalar ve çatışmalar azalır ve ilişkiler gelişip büyüyecek, derinleşecek ortam bulur.
- Anlayış olmadan ilerleme olmaz: Yaşam sadece kişinin kendisinden oluşmaz. Dolayısıyla kişinin sadece kendi bakış açısı, yaşamı anlamak için yeterli değildir. Etkili dinleme aracılığıyla farklı kişilerin bakış açılarını anlayabilir, onlar hakkında bir anlayış geliştirebilirsin. Onların gözlerinden dünyanın nasıl göründüğünü görebilirsin. Bu, muazzam bir ayrıcalıktır. Dünyadaki şefkat ve hoşgörü ancak bu sayede gelişir. Etkili dinleme sayesinde yaşamın sorunları daha hassas ve dikkatli bir biçimde ele alınabilir, ilerleme ve gelişim için ortak bir zemin yaratılabilir.
- Dinlemeden kişisel gelişim ve öğrenme olmaz: Kendini gerçekleştirmek ve kendi yolunda ilerlemek isteyen kişi iyi ve etkili bir dinleyici olmak zorundadır. Çünkü öğrenme, yeni bilgiler edinme, bakış açısını geliştirme ancak dinleyerek mümkün olur. Yaşam bir sürekli öğrenme sürecidir. Duygusal zekâ, iletişim becerileri ancak bu şekilde gelişir, yaşam bağları ancak bu şekilde güçlenebilir.
Yaşamını bir sanatçı gibi yaşamak istiyorsan, dinlemeyi de bir sanat gibi ele almalısın.
Nasıl Daha Etkili Dinleyebilirim?
Dinleme sanatı tek bir biçimde icra edilmez. Nasıl bir enstrümanı hep aynı notadan veya hep aynı tondan çalmazsın dinleme de böyledir. Yerine ve zamanına göre, içinde bulunulan durumun ihtiyaçlarına göre dinleme becerini farklı şekillerde kullanabilirsin. Şimdi gel, nasıl farklı ve etkili dinleyebileceğine teker teker bakalım.
Aktif dinleyebilirsin: Aktif dinlemede tamamen dinlediğine odaklanmışsındır. Ayrıca odaklanmakla kalmaz, söyleneni anlar, söylenene yanıt verir ve söylenenleri hatırlarsın. O andasındır, konuşan kişiyle etkileşim halindesindir. Onunla göz teması kurarsın, başını sallarsın, onu onaylayan sözler sarf edersin.
Yansıtıcı dinleyebilirsin: Dinlerken yansıtma tekniğini de kullanabilirsin. Bu teknik konuşan kişinin söylediklerini tekrar etmek veya özetlemek anlamına gelir. Böylece karşındakini gerçekten anladığından emin olabilirsin, karşındaki kişinin mesajını netleştirebilirsin, karşındaki kişinin kendi söylediklerini duymasını da sağlayabilirsin.
Empatik dinleyebilirsin: Empatik dinlemede duyulan ve dinlenen sözcüklerin ötesi vardır. Empatik dinlediğinde karşındaki kişinin duygularını da anlarsın, sözcüklerin altındaki anlama ve duygulara odaklanırsın. Hatta verdiğin yanıtlarda karşındakinin duygularını anladığını belirtecek, onun hislerini tanımlamasına ve duygularını adlandırmasına yardımcı olabilecek soru ve cümleler kullanırsın.
Sözsüz bir biçimde de dinleyebilirsin: Bazen de konuşmamak ama etkin bir biçimde dinlemek gereklidir. Sözsüz dinlediğinde beden dili devreye girer, yüz ifadeleri, jest ve mimikler önem kazanır. Bunlar sayesinde dikkatle dinlediğini ve karşındakini anladığını karşındakine hissettirebilirsin.
Dinleme Sanatında Ustalaşmak İçin İpuçları
Bahsettiğim dinleme biçimleri arasında aynı konuşma süreci boyunca geçişler yapmak mümkündür. Bu geçişleri etkin ve etkili yapabilmek için şimdi sana birtakım ipuçları vereceğim. Bu ipuçlarına dikkat edersen daha etkili bir dinleyici olabilirsin.
- Dikkatinin dağıtılmasına izin verme: Dijital bir çağda yaşıyoruz, dolayısıyla dikkatimizi çalabilecek pek çok şey var. Dinleme anında bu uyaranları olabildiğince devre dışı bırakmak tamamen karşındaki kişiye ve konuşmaya odaklanmanı sağlar.
- Şimdi ve burada kal: Mindfulness pratikleri, meditasyon, nefes gibi çalışmalar dikkatini odaklamaya yardımcı olan pratiklerdir. Zihnini odaklamakta güçlük çekiyorsan, bir an önce şimdi ve burada olmak için çalışmaya başlamalısın.
- Sabret: Karşında sabırsızca sorular soran ve anlatacağını anlatmana izin vermeyen bir kişiye pek bir şeyini anlatmak istemezsin değil mi? Sen de onlardan birine dönüşmemelisin o halde. Sabır, dinleme sanatında önemli bir yer tutar. Bırak karşındaki kendini tamamen ifade etsin, izin ver anlatsın. Düşüncelerini hemen söylemek zorunda değilsin, ona hemen sorunu için bir çözüm bulmak zorunda değilsin. Belki karşındakinin ihtiyacı sadece anlatmaktır.
- Soruların anlatmayı teşvik etsin: Biz böyle sorulara açık uçlu sorular diyoruz. Bu sorular sayesinde karşındakinin nasıl hissettiğini anlamaya odaklanır, içinde bulunduğu durum hakkında daha fazla bilgi almaya çalışır ve karşındakini anlatmaya teşvik edersin. Sor, “Bu sana nasıl hissettirdi?” Sor, “Bu davranışı hakkında ne düşündün?” Sor, “Sana nasıl davranmasını tercih ederdin?”
- Merak etme, ilgi göster: Merak seni sabırsız bir dinleyici haline getirebilir. Gerçek ilgi, meraklı sorularla değil, sözlü ve sözsüz iletişimle karşıya aktarılır.
- Yargılama: Karşındaki kişi sen değilsin, onun bakış açısı seninki gibi değil. Karşındakini sadece dinle, fikir üretme, yargı ve sonuçlar oluşturma. Sadece onu anlamaya çalış, bakış açısını görmeye odaklan. Ön yargıların varsa bunların farkında ol ve onları bir kenara bırak.
- Duygusal tepki verme: Sen de bir insansın, senin de duyguların var. Bazen karşındakinin söyledikleri, sende güçlü duygular uyandırır ve bu duygular onu etkili dinlemeni engeller. Böyle anlarda duygularının etkisinde tepkisel yanıtlar vermektense duygularını yönetmeyi ve sakin kalmayı başarmalısın. Derin bir nefes al, kendini toparla, orada sadece karşındakini dinlemek için bulunduğunu hatırla.
Dinleme Sanatını Öğren, Dönüşümü Hisset
Dinleme sanatında ilerlemek, kişiyi yaşam sanatında da ilerletir.
Dinleme sanatında ustalaştıkça; kişisel ilişkilerin dönüşecek. Karşılıklı güven, anlayış ve saygıya dayalı sevgi dolu ilişkiler kuracaksın. İlişkilerindeki bağları güçlendireceksin. İş hayatında iş arkadaşlarını daha iyi anlayacaksın, daha iyi bir takım üyesi, daha iyi bir lider olacaksın. Çatışmaları kolaylıkla çözebileceksin, sorunun tüm taraflarını anlayacak, uzlaşma sağlayıcı çözümler bulacaksın. Empati, sabır ve duygusal zekânı geliştirecek, doyumlu bir yaşama kavuşacaksın.
Dinleme Sanatı ve Koçluk
Koçlar çok iyi dinleyicilerdir. Sizin ihtiyacınız olan güvenli alanı sizin için yaratırlar. Böylece potansiyelinize giden yolu sizin için aralarlar. Dinleme sanatındaki becerilerini hem senin çalışırken kullanırlar hem de sana etkin dinlemenin nasıl yapılacağını buldururlar.
Koçluk sayesinde dinleme becerilerini geliştirirsin. Dinleme becerilerini geliştirdiğinde, daha güçlü ve derin bağlar kurabilir, kendini ve yaşamı daha iyi anlayabilir, yaşamını ve yaşam bağları zenginleştirebilirsin.
MCC Fatih ELİBOL ile eğitim ve etkinlikler hakkında bilgi almak ve inceleme için Etkinlik sayfamıza göz atabilirsiniz.
Koçluk Eğitimi Nedir? hakkında daha fazla bilgi alabilirsiniz.
